3 juni 2026

Conversiewet: wat de wet wel en niet strafbaar maakt

Door Edward Jansen — 3 juni 2026

Het kritische dossier over de conversiewet staat op conversiewet.nl.

De Wet strafbaarstelling conversiehandelingen is op 16 juni 2026 door de Eerste Kamer aangenomen (57 stemmen voor, 15 tegen) (bron), gepubliceerd in Staatsblad 2026, 294 en treedt op 1 januari 2027 in werking (Stb. 2026, 295) (bron inwerkingtreding). Artikel 285ba van het Wetboek van Strafrecht stelt strafbaar wie in de uitoefening van een ambt, beroep of bedrijf of in organisatieverband stelselmatig of anderszins op indringende wijze handelingen verricht met het oogmerk de seksuele gerichtheid of genderidentiteit van een minderjarige te veranderen of te onderdrukken (bron). Critici vinden het onderscheid tussen 'stelselmatig' en 'anderszins op indringende wijze' te vaag (bron kritiek).

Wat de wet inhoudt

Het wetsartikel richt zich op handelingen met het oogmerk de seksuele gerichtheid of genderidentiteit te veranderen of te onderdrukken. Lid 2 bepaalt dat het oogmerk om op te roepen tot terughoudendheid, voorzichtigheid of reflectie ten aanzien van een sociale of medische transitie daaronder niet valt, en lid 7 dat een arts of andere zorgverlener die volgens de geldende zorgvuldigheidseisen handelt niet strafbaar is (bron). Selectief in nadeel van het gesprek, in voordeel van de ingreep.

Waar twijfel woonde

Een goede zorgplek laat ruimte voor de vraag: weet ik het zeker? Wat zit eronder? Volgens artikel 285ba lid 2 valt het oproepen tot terughoudendheid, voorzichtigheid of reflectie ten aanzien van een sociale of medische transitie niet onder het verboden oogmerk (bron). Of de grens tussen exploreren en veranderen of onderdrukken in de praktijk duidelijk genoeg is, is waar critici zich op richten (bron kritiek).

Gesprek en ingreep in de wettekst

Puberteitsblokkers gaan volgens de Cass Review in de onderzoeken in 98 procent (Britse early intervention study) en 98 en 93 procent (twee Nederlandse studies) over in cross-sex hormonen (bron). Volgens de Gezondheidsraad zijn operaties onomkeerbaar, zijn sommige hormoneffecten dat ook en zijn de effecten op de vruchtbaarheid nog onvoldoende onderzocht (bron). Het wetsartikel stelt een arts of zorgverlener die volgens de geldende zorgvuldigheidseisen handelt buiten strafbaarheid (lid 7), en ook het gesprek is volgens lid 2 niet strafbaar zolang het gaat om oproepen tot terughoudendheid, voorzichtigheid of reflectie (bron).

Wat de plek voor twijfel was voor detransitioners

Vandenbussche (2022) vond onder 237 detransitioners behoefte aan psychologische steun bij genderdysforie, bijkomende aandoeningen en gevoelens van spijt, en aan medische steun bij het stoppen of veranderen van de hormoonbehandeling en bij ingrepen om veranderingen terug te draaien (bron). Dat oproepen tot reflectie ten aanzien van een transitie zijn uitgezonderd, staat in lid 2 van artikel 285ba (bron).

Waar de kritiek zich op richt

De indieners zeggen dat het enkel uitspreken van een geloofsovertuiging niet strafbaar is en dat het gaat om 'stelselmatige en indringende druk'; de wettekst spreekt van 'stelselmatig of anderszins op indringende wijze', precies het onderscheid dat volgens critici te vaag is (bron).

Bron

Bewerking van: De Conversiewet: twee richtingen, een strafbaar (Transethiek.nl). Achtergrond: Genderzorgen substack.

Veelgestelde vragen

Wat maakt de Wet strafbaarstelling conversiehandelingen strafbaar?

Artikel 285ba van het Wetboek van Strafrecht stelt strafbaar wie in de uitoefening van een ambt, beroep of bedrijf of in organisatieverband stelselmatig of anderszins op indringende wijze handelingen verricht met het oogmerk de seksuele gerichtheid of genderidentiteit van een minderjarige te veranderen of te onderdrukken.

Wat is uitgezonderd?

Lid 2 bepaalt dat het oogmerk om op te roepen tot terughoudendheid, voorzichtigheid of reflectie ten aanzien van een sociale of medische transitie niet onder het verboden oogmerk valt, en lid 7 dat een arts of zorgverlener die volgens de geldende zorgvuldigheidseisen handelt niet strafbaar is.

Waar richt de kritiek op de wet zich op?

Zij vinden het onderscheid tussen 'stelselmatig' en 'anderszins op indringende wijze' te vaag, waardoor onduidelijk zou zijn waar het gesprek over twijfel eindigt en een strafbare handeling begint.